Nieuw boek over verduurzaming: Products that Flow

Nu de gemiddelde consument steeds meer waarde hecht aan duurzaamheid, zullen ontwerpers daar gehoor aan moeten geven, vindt verpakkingsconsultant Siem Haffmans. Zijn boek ‘Products that Flow’ biedt praktische handvatten voor start-ups én gevestigde bedrijven. 

Bij het ontwerpen van consumentenverpakkingen lijken veel merken nog altijd te streven naar een gebruiksvriendelijke verpakking die het product goed beschermt, informatie overbrengt en als het even kan nog mooi oogt ook. Maar de laatste jaren hebben consumenten steeds nadrukkelijker nog een andere wens: een duurzame verpakking. En dus moeten ontwerpers een nieuwe vertaalslag maken, vindt duurzaam verpakkingsconsultant Siem Haffmans van Partner for Innovation. Samen met Marjolein van Gelder, Ed van Hinte en Yvo Zijlstra biedt hij daarvoor praktische handvatten in het boek ‘Product that Flow’, gericht op het verduurzamen van producten uit de wegwerpeconomie.

Nadenken

‘Veel ontwerpers willen wel iets met duurzaamheid, maar zien vooral veel beren op de weg’, legt Haffmans uit. ‘Verandering is nu eenmaal altijd lastig, want: de kleuren van hun verpakking zijn niet leverbaar in gerecycled materiaal, hun klant – de merkeigenaar – ziet er vast niets in, of ze zijn bang voor de kosten. Allemaal zaken die te pareren zijn, mits je echt wil.’

Neem het vooroordeel dat duurzame verpakkingen duurder zijn. Voor het boek deden de schrijvers onderzoek: wat kost het om van een koffiebeker bij de kiosk op het station een duurzame variant te maken? ‘Dat blijkt ongeveer een cent per beker te zijn. Dat lijkt veel op een product waar weinig marge op zit, maar wie bedenkt dat consumenten dit soort zaken steeds belangrijker vinden zal er een goede businesscase in kunnen zien. Zeker als je er de kosten van het opruimen van zwerfvuil in meeneemt.’

Natuurlijk, er zijn de snelle manieren om je steentje bij te dragen aan een duurzamere verpakkingswereld: een etiket dat gemakkelijk kan worden verwijderd, kleuren als zwart en neon niet gebruiken omdat ze moeilijk te recyclen zijn, etc. ‘Maar ontwerpers hebben vaak niet door hoeveel ze kunnen doen. Simpelweg omdat ze er niet écht over nadenken.’

Siem Haffmans

Structuren omgooien

Een brainstorm over een volgende, duurzame, verpakking is volgens Haffmans allang niet meer voldoende. ‘Het gaat om het omgooien van bestaande structuren. Waarom doen we dingen zoals we doen? Is dat nog wel logisch? Er zijn niet veel bedrijven die zich dit soort essentiële vragen stellen.’

Natural branding, ofwel het laseren van groente en fruit waar de biologische fruitteler Eosta mee experimenteert, is volgens hem een goed voorbeeld van het omgooien van die bestaande structuren. ‘Door de merknaam, barcode en andere benodigde kenmerken op de natuurlijke verpakking te laseren, hebben zij een verplichting duurzaam vormgegeven.’

Wees ook vooral niet bang om fouten te maken met het heroverwegen van bestaande structuren, benadrukt Haffmans. ‘De verpakkingsvrije winkel was een goed voorbeeld van een strategie die niet goed uitpakte, maar waar wel goed werd nagedacht over duurzame oplossingen.’ Dat de winkel ten onder ging, was vooral te danken aan de comfortbehoefte van de consument, zegt Haffmans. ‘Die wil snel boodschappen doen, niet met een weckpot op zaterdag naar de supermarkt.’ Haffmans ziet het als een trial-and-error-proces. ‘Je weet dus dat gemak en duurzaamheid samen moeten gaan, anders verkiest de consument altijd het eerste.’

Design to slim down

Een andere strategie om duurzamer te ontwerpen is het heroverwegen van de hoeveelheid verpakkingsmateriaal: design to slim down. Onlangs kondigde Albert Heijn aan dat het vervangen van de kunststof deksel als seal op voorverpakt fruit 300.000 kilo plastic per jaar scheelt. Ook het kunststof materiaal van waterflesjes werd dunner, waarbij het bedrijf benadrukt dat drinken uit de kraan ‘natuurlijk beter is’. Het scheelt dit jaar volgens de supermarkt al bijna vier miljoen kilo verpakkingsmateriaal; het streven is 20 miljoen kilo minder in 2025.

Het zijn dit soort acties die volgens Haffmans een nieuwe tendens laten zien in de verpakkingsbranche. ‘Grote merken als Albert Heijn, maar ook Unilever en Procter and Gamble laten zien dat duurzaamheid op de agenda staat.’ Wel waarschuwt hij dat het voornemen van veel merken om in 2025 100% recyclebare verpakkingen te maken, nu al om actie vraagt. ‘Er zit een hele logistieke operatie achter het recyclen, waar we nu al aan moeten werken om het straks allemaal in goede banen te leiden. Daarnaast moet er ook een afzetmarkt komen voor al deze recyclebare verpakkingen, dus zul je als bedrijf ook zelf gerecycled kunststof moeten gaan toepassen.’

Vragen in plaats van invullen

Haffmans hamert er op dat het belangrijker is dan ooit om een consument te vrágen wat hij wil in plaats van het aan te nemen. ‘Wilt u een deksel bij uw koffie to go? En als iemand een broodje koopt bij een tankstation en dat direct consumeert, moet er dan nog wel een zakje van kunststof en papier omheen? Praat met de consument, in plaats van in te vullen waar hij behoefte aan heeft.’

Ondanks dat de voorbeelden in het boek veelal hippe start-ups zijn, kunnen juist dit soort bedrijven de markt veranderen. ‘Natuurlijk is het lastiger als je een grote speler bent om genoeg duurzaam materiaal te vinden bij een goede leverancier, maar tegelijkertijd kun je ook meer druk uitoefenen om een leverancier duurzaam materiaal te laten leveren. Spring nu op de trein en wees de eerste die stappen zet.’

 

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *